Familia mea, gens mea!

La majoria de les societats humanes es basen en la família.

Els romans incloïen a la seva família (familia, ae; f.) els esclaus i criats d’una persona (famulus, -i; m.).  Vet aquí l’origen del nostre mot! El cap i amo absolut n’era el paterfamilias i, entre d’altres,  tenia autoritat sobre l’esposa (potestas maritalis o manus) i sobre els fills (patria potestas).

Com bé sabeu, la família (familia, -ae; f.) és un conjunt de persones unides per vincles de parentiu. Aquests vincles s’estableixen per consanguinitat o bé per avinença. En el primer cas (gradus cognationis), tenim el besavi (proavus, -i; m.) i la besàvia (proavia, -ae; f.) , l’avi (avus, -i; m.) i l’àvia (avia, -ae; f.), els pares (parentes, -um; m.) o bé el pare (pater, -tris; m.) i la mare (mater, -tris; f.), els fills (liberi, -orum; m.) o bé el fill (filius, -i; m.) i la filla (filia, -ae; f.), si la fillada és doble gemella proles (f.),  el nét (nepos, -otis; m.) i la néta (neptis, -is; f.), el besnét (pronepos, -potis; m.) i la besnéta (proneptis, -tis; f.). En línia col·lateral, tenim el germà (frater, -tris; m.) i la germana (soror, -oris; f.), els germans bessons gemelli fratres i les bessones gemellae sorores.  També són relacions per consanguinitat les de l’oncle o tiet (patruus, -i; m. si era per part del pare i avunculus, -i; m. en el cas de l’oncle matern) i la tia o tieta (amita, -ae; f. la tia paterna i matertera, -ae; f. la tia materna); el nebot i la neboda (patruelis, -lis, m./f. el/la nebot/neboda per la part del pare i consobrinus, -i, m. el nebot per la part de la mare i consobrina, -ae, la neboda) i el cosí germà (sobrinus, -i; -m.) i la cosina germana (sobrina, -ae; f.).

Les relacions que es creen per avinença (gradus affinitatis) són les del marit o espòs (vir, viri; m. o bé maritus, -i; m.) i la muller o esposa (uxor, -oris; f.); el sogre (socer, -eri; m.) i la sogra (socrus, us; f.); el gendre (gener, -eri; m.) i la nora o la jove (nurus, -us; f.) , i el cunyat (levir, -i, m.) i la cunyada (glos, gloris; f.), que són els germans del marit o bé de la muller. Alguns romans també tenien padrastre (vitricus, -i, m.) i madrastra (noverca, -ae, f.). Així el privignus, -i, m. era el fillastre i privigna, -ae, f. la fillastra. Del llatí vulgar patrinus, mateix significat, derivat de pater, –tris, ‘pare’ prové el mot català padrí -ina (m i f).

Un retrat de família és sens dubte lAra Pacis Augustae. Recordeu Mea vita o Personalis charta? Ara ha arribat  el moment de fer Familia mea, gens mea! Espero amb candeletes aquests retrats de família en sentit ampli (gens, gentis; f.: llinatge)!

P.D.: Aquí els podreu consultar!

130 thoughts on “Familia mea, gens mea!

  1. irina

    Lida, ja he cambiat lo que em vas dir:

    Dels mots del text són de la primera declinació: familia- ae, filla-ae, avia- ae, proavia, -ae, amita, -ae; consobrina-e,
    sobrina -ae; noverca -ae, privigna, -ae.
    són de la segona declinació: famulus -i,
    proavus -i; filius -i;consobrinus, -i, sobrinus, -i
    gener, -eri, socer, -eri, vir, viri
    levir, -i, vitricus, -i, privignus, -i, maritus, -i
    patruus, -i, avunculus, -i
    tercera declinació: pater, -tris , mater, -tris
    nepos, -otis , neptis, -is , pronepos, -potis , proneptis, -tis , frater, -tris , soror, -oris , patruelis, -lis , uxor, -oris , glos, gloris ,
    quarta declinació: socrus, us, nurus, us

  2. Francisco Pérez

    Bonum diem!

    1a declinació:
    familia, -ae; ; proavia, -ae; avia, -ae; filia, -ae; amita, -ae; matertera, -ae; consobrina, -ae; sobrina, -ae; noverca, -ae;

    2a declinació:
    famulus, -i; proavus, -i; avus, -i; filius, -i; sobrinus, -i; vitricus, -i; patruus, -i; avunculus, -i; maritus, -i; levir, -i; vitricus, -i

    3a declinació:
    neptis, -is; pater, -tris; mater, -tris; nepos, -otis; pronepos, -potis; frater, -tris; proneptis, -tis; – soror, -oris; – patruelis, -lis; uxor, -oris; glos, gloris

    4a declinació:
    socrus, us; nurus, -us

    No hi surt la cinquena declinació, bon article, molt educatiu i útil, felicitats!!

    Valete!!

  3. Margalida Capellà Soler Post author

    Moltes gràcies, Francisco! T’animes ara a fer la teva família en llatí! L’espero amb candeletes!

  4. Francisco Pérez

    Bonum diem!

    Mea familia:
    Mea mater Cecilia est, et meus pater Guillermo est. Ergo habet duam sororam.
    Ergo habet unam canis.
    Mea mater habet unam sororam. Mea avua Teresa est, et meus avus Atilio est.
    Meus pater habet duam sororam. Mea avua Olga est, et meus avus Gerardo est.

  5. Margalida Capellà Soler Post author

    Bene, Francisco.
    Audaces fortuna iuvat!
    Per indicar que tens dues germanes has d’utilitzar l’acusatiu plural i encara, diria jo, que no has estudiat amb l’Anna la tercera declinació. Seria sorores, en canvi, pots fer ja l’acusatiu plural del numeral: duas. Com és àvia en llatí? Fixa-t’hi bé.
    Canis, -is declina per la tercera i l’acusatiu singular seria canem i l’acusatiu singular de soror seria sororem. Tenint en compte tot això, torna a redactar el comentari i ara segur que ho faràs perfecte!

  6. Ana Mª Falcón Durán

    Salvete! 🙂

    Aquest article em sembla molt interessant, ja que trobo molt útil aquesta activitat perquè així ens ajuda a aprendre les diferentes declinacions i practicar.

    Els resultats de l’activitat són:

    1a declinació:
    familia, -ae
    proavia, -ae
    avia, -ae
    filia, -ae
    amita, -ae
    matertera, -ae
    consobrina, -ae
    sobrina, -ae
    noverca, -ae

    2a declinació:
    famulus, -i
    proavus, -i
    avus, -i
    filius, -i
    sobrinus, -i
    vitricus, -i
    patruus, -i
    avunculus, -i
    maritus, -i
    levir, -i
    vitricus, -i

    3a declinació:
    neptis, -is
    pater, -tris
    mater, -tris
    nepos, -otis
    pronepos, -potis
    frater, -tris
    proneptis, -tis
    soror, -oris
    patruelis, -lis
    uxor, -oris
    glos, gloris

    4a declinació:
    socrus, us
    nurus, -us

    Valete! 🙂

  7. Silvina

    Salve!

    1era declinació: 2ona declinació:
    Familia,-ae Famulus,-i
    Proavia,-ae Provaus,-i
    Avia,-ae Avus,-i
    Filia,-ae Filius,-i
    Amita,-ae Sobrinus,-i
    Matertera,-ae Vitricus,-i
    Consobrina,-ae Patrus,-i
    Sobrina,ae Avunculus,-i
    Noverca,ae Marius,-i
    Vitricus,-i

    3era declinació: 4rta declinació:
    neptis,-is Socrus,us
    pater,-tris Nurus,us
    mater,-tris
    nepos,-otis
    pronepos,-potis
    frater,-tris
    proneptis,-tis
    soror,-oris
    patruelis,-lis
    uxor,-oris

    No he trobat cap de la 5!
    Vale!:)

  8. Amandaleon

    Salve! deixo les meves declinacións:
    1r declinació: familia, ae; proavia, -ae; avia, -ae; filia, -ae; amita, -ae; matertera, -ae; consobrina, -ae; privigna, -ae; noverca, -ae; sobrina, -ae

    2a declinació: famulus, -i; proavus, -i; avus, -i; filius, -i; consobrinus, -i; sobrinus, -i; liberi, -orum (pl); gener, -eri; socer, -eri; vir, viri; levir, -i; vitricus, -i; privignus, -i; maritus, -i; patruus, -i
    avunculus, -i

    3a declinació: parentes, -um (pl); pater, -tris; mater, -tris; nepos, -otis; neptis, -is; proneptis, -tis; frater, -tris; soror, -oris; patruelis, -lis; glos, gloris; uxor, -oris

    4a declinació: socrus, us; nurus, -us
    Vale!

  9. Silvina

    Ei! m’he colat, s’han barrejat les columnes, la segona columna va amb el segon titol, osigui la segona declinació esta enganxada a la primera i la quarta esta enganxada a la tercera, ho sento!

    Vale!

  10. Carla Arévalo

    Salve!
    aquest article és interesan ja que t’explica com era la familia romana.
    M’ha agradat ja que la família és una de les coses més importats.
    Valete!

  11. Estefania

    Salve

    Primera declinacio: familia-ae, proavia-ae, filia-ae, mater-ae, amita-ae, privigna-ae, noverca-ae, consobrina-ae.

    Segona declinacio: partruus-i, avunculus-i, famulus-i, proavus-i, avus-i, liberi-orum (plural), filius-i, vitricus-i, consobrinus-i, leviri-i, vitricus-i.

    Tercera declinacio: neptis-is, pater-tris, mater-tris, nepos-otri, fater-tris,proneptis-tis, soror-oris, patruelis-lis.

    Quartra declinacio: socrus-us, nurus-us

    valete

  12. nicol

    salve!

    Aquest article es interasant, ja que et diu que la familia es lo més important i de pas et serveix per aprende les declinacions.

    Que són:

    1a declinació:
    familia, -ae
    proavia, -ae
    avia, -ae
    filia, -ae
    amita, -ae
    matertera, -ae
    consobrina, -ae
    sobrina, -ae
    noverca, -ae

    2a declinació:
    famulus, -i
    proavus, -i
    avus, -i
    filius, -i
    sobrinus, -i
    vitricus, -i
    patruus, -i
    avunculus, -i
    maritus, -i
    levir, -i
    vitricus, -i

    3a declinació:
    neptis, -is
    pater, -tris
    mater, -tris
    nepos, -otis
    pronepos, -potis
    frater, -tris
    proneptis, -tis
    soror, -oris
    patruelis, -lis
    uxor, -oris
    glos, gloris

    4a declinació:
    socrus, us
    nurus, -us

  13. Aina Barnat

    Salve! 😀
    Aquí deixo la classificació per declinacions.

    1r: familia, ae/ proavia, -ae/ avia, -ae/ filia, -ae/ amita, -ae/ matertera, -ae/ consobrina, -ae/ privigna, -ae/ noverca, -ae/ sobrina, -ae

    2a: famulus, -i/ proavus, -i /avus, -i/ filius, -i/ consobrinus, -i/ sobrinus, -i/ liberi, -orum / gener, -eri/ socer, -eri/ vir, viri/ levir, -i/ vitricus, -i/ privignus, -i/ maritus, -i/ patruus, -i
    avunculus, -i

    3a: neptis, -is /pater, -tris /mater, -tris /nepos, -otis /pronepos, -potis /frater, -tris /proneptis, -tis/ – soror, -oris/ – patruelis, -lis/ uxor, -oris /glos, gloris.

    4a: socrus, us/ nurus, -us
    Vale!

  14. Marc Pascual

    Salve!
    Mol interessant l’article, deixo a continuació la tasca “De quina declinació és: familia mea, gens mea?”:
    1a: familia (-ae), proavia (-ae), avia (-ae), filia (-ae), amita (-ae), matertera (-ae), sobrina (-ae), novirca (-ae).
    2a: famulus. -i, proavus, -i, avus, -i, filius, -i, patruus, -i, avunculus, -i, sobrinus, -i, maritus (-i), socer (-eri), gener (-eri), levir (-i), vitricus (-i).
    3a: pater (-tris), mater (-tris), nepos (-otis), neptis (-is), pronepos (-potis), proneptis (-tis), frater (-tris), soror (-oris), patruelis (-lis), uxor (-oris).
    4a: socrus (-us), nurus (-us).
    5a: (No n’hi ha cap).

  15. Alba

    1a: (-ae)
    familia, ae / proavia, -ae / avia, -ae /filia, -ae / amita, -ae / matertera, -ae / sobrina, -ae / noverca, -ae
    2a: (-i)
    famulus, -i / proavus, -i / avus, -i / filius, -i / patruus, -i / avunculus, -i / consobrinus, -i / sobrinus, -i / maritus, -i / levir, -i / vitricus, -i
    3a: (-is)
    neptis, -is / pater, -tris / mater, -tris / nepos, -otis / pronepos, -potis / frater, -tris / proneptis, -tis / soror, -oris / patruelis, -lis / uxor, -oris / glos, glor -is
    4a: (-us)
    socrus, us / nurus, -us

    Vale!:)

  16. Uda Derraz

    Salve! Ja ho tinc:

    -Primera declinació:
    familia -ae , proavia -ae , avia -ae , filia -ae , amita -ae , matertera -ae , consobrina -ae , sobrina -ae ,noverca -ae , privigna, -ae .
    -Segona declinació:
    famulus -i , proavus -i , avus -i , liberi -orum (plural de la segona),parentes -um (plural de la segona),
    filius -i , patruus -i , avunculus -i , consobrinus -i , sobrinus -i , vir, viri o maritus-i (plural) , socer -eri , gener -eri , levir -i , vitricus -i ,privignus -i .
    -Tercera declinació:
    pater -tris , mater -tris, nepos -otis , neptis -is , pronepos -potis , proneptis -tis , frater -tris, soror -oris , patruelis -lis , uxor -oris , glos, gloris .
    -Quarta declinació:
    socrus -us , nurus -us .
    -Cinquena declinació:
    – – – – – – – – – –

    Vale!

  17. Patricia García

    Salve! 😀 deixo aquí la classificació dels mots:

    Primera declinació:
    -Familia-ae
    -Proavia-ae
    -avia-ae
    -Filia-ae
    -Amita-ae
    -Matertera-ae
    -Consobrina-ae
    -Privigna-ae
    -Noverca-ae
    -Sobrina-ae

    Segona declinació:
    -Famulus-i
    -Proavus-i
    -Avus-i
    -Filius-i
    -Sobrinus-i
    -Vitricus-i
    -Patruus-i
    -Avunculus-i
    -Maritus-i
    -Levir-i
    -Vitricus-i

    Tercera Declinació:
    -Neptis-is
    -Pater-tris
    -Mater-tris
    -Nepos-otis
    -Pronepos-potis
    -Frater-tris
    -Proneptis-tis
    -Soror-oris
    -Patruelis-lis
    -Uxor-oris
    -Glos, gloris

    Quarta Declinació:
    -Socrus-us
    -Nurus-us

    Trobo aquest article molt útil i educatiu, felicitats!
    Valete!

  18. Cristina Edo

    ·1r DECLINACÓ:

    familia, -ae; proavia, -ae; avia, -ae; filia, -ae;amita, -ae;matertera, -ae;consobrina, -ae;sobrina, -ae;noverca, -ae.

    ·2a DECLINACIÓ:famulus, -i;proavus, -i;avus, -i;filius, -i;sobrinus, -i;vitricus, -i;patruus, -i;avunculus, -i;maritus, -i;levir, -i;vitricus, -i.

    ·3a DECLINACIÓ: neptis, -is;pater, -tris;mater, -tris;nepos, -otis;pronepos, -potis;frater, -tris;proneptis, -tis;soror, -oris;patruelis, -lis;uxor, -oris;glos, gloris.

    ·4a DECLINACÓ:
    socrus, us;nurus, -us.

  19. Lamini Baldeh

    Salvete!!!
    ·La 1a DECLINACIÓ: familia, -ae; proavia, -ae; avia, -ae; filia, -ae; amita, -ae; matertera, -ae; sobrina, -ae; noverca, -ae; privigna, -ae

    ·La 2a DECLINACIÓ : famulus, -i; proavus, -i; avus, -i; filius, -i; patruus, -i; avunculus, -i; consobrinus, -i; sobrinus, -i; maritus, -i; socer, -eri; gener, -eri; levir, -i; vitricus, -i; privignus, -i

    ·La 3a declinació: pater, -tris; mater, -tris; nepos, -otis; neptis, -is; pronepos, -potis; proneptis, -tis; frater, -tris; soror, -oris; patruelis, -lis; uxor, -oris

    ·La 4a declinació: socrus, -us; nurus, -us

    ·no hi ha 5a declinació.

    Valete.

  20. Jesús Santos Rojas

    Salvete!

    1r: familia, ae/ proavia, -ae/ avia, -ae/ filia, -ae/ amita, -ae/ matertera, -ae/ consobrina, -ae/ privigna, -ae/ noverca, -ae/ sobrina, -ae
    2a: famulus, -i/ proavus, -i /avus, -i/ filius, -i/ consobrinus, -i/ sobrinus, -i/ liberi, -orum / gener, -eri/ socer, -eri/ vir, viri/ levir, -i/ vitricus, -i/ privignus, -i/ maritus, -i/ patruus, -i
    avunculus, -i
    3a: neptis, -is /pater, -tris /mater, -tris /nepos, -otis /pronepos, -potis /frater, -tris /proneptis, -tis/ – soror, -oris/ – patruelis, -lis/ uxor, -oris /glos, gloris.
    4a: socrus, us/ nurus, -us
    no hi ha 5a declinació

    Valete!

  21. Margalida Capellà Soler Post author

    Ana M., me n’alegro molt que hagis deixat aquí en comentari aquesta tasca! L’Anna, n’estarà contenta! És una activitat que fa anys que fem i té molt èxit. Gràcies a tu me n’he adonat que no havia enllaçat els treballs de curs passat. Et poden ajudar a millorar el teu. Mirant la feina dels altres, també se n’aprèn!
    Crec que si arregles un xic el llatí del teu treball, podries obrir un apunt a Aracne enllaçant-lo amb aquesta entrada i convidant als companys a presentar-se en societat aràcnida! Demaneu permís a la família!
    Et faig alguns suggeriments:
    Praesentatio mea
    Habeo + cd per tant acusatiu.
    Studio 4t ESO in Ins. IPM
    Podries posar el dia del teu naixement en llatí, ara que acabem de publicar a Aracne el còmput del temps.
    L’adjectiu meus, mea, meum declina per la 1a (femení), 2a (masculí) i 2a (neutre). Els adjectius en llatí són variables, és a dir, concorden en gènere, nombre i cas amb el substantiu quer acompanyen; així mea mater, meus pater,
    Ana M., fins ara no et coneixia, tret del que comentes als blogs, ara amb aquesta activitat potser et reconeixeré pel Serra, però et demano que em saludis si coincidim i no et dic res.

  22. Alina i Sheila

    Sheila: Salve!

    Alina : Salve!

    Sheila: Quae est mater tua?

    Alina : Mea mater est Felicia. Et tua ?

    Sheila: Mea mater est Maite.Et tuus pater?

    Alina: Meus pater est Daniel. Et tuus ?

    Sheila: Meus pater est Xavi. Estne magna familia tuua?

    Alina: Mea familia non magna , sed parva est. Et tuua?

    Sheila: Mea familia est parva.

    Alina: Quot liberi estis in familia tua?

    Sheila: In mea familia sumus duo liberi : Ego et meus frater, et tua familia ?

    Alina : In mea familia sumus duoa liberi: Ego et mea soror.

    Sheila: Quae est soror tua?

    Alina: Mea soror est Miruna. Et tuus frater?

    Sheila: Meus frater est Aleix.

    Alina: Vale!

    Sheila: Vale!

  23. Victor i Dora!

    Salve!
    Aquí deixem el nostre dialeg:
    N: Salve Victor!
    V: Salve amica!
    N: Ut vales?
    V: Optime!! un tibis?
    N: bene!
    N: Ut vales tibis familia?
    V: Benne!! mea quoque familia magna est.
    N: Tua famlia magna est? Quot populus est?
    V: sunt quattor: mea soror, meus pater, mea mater et ego.
    N: Quod nomen tibi sunt?
    V: Mea soror Mireia, meus pater Francisco et mea mater Mati.
    N: Optime!!
    V: Und tibis familia magna est?
    N: Ita! mea familia magna est.
    V: Ita?? Quomodo est?
    N: sunt quinque. Mea soror, meus pater, mea matter, meus frater und ego.
    V: Quod nomen tibi sunt?
    N: Mea soror Carla, meus pater Enric, mea matter Lorena, meus frater Alex und mihi Nora.
    V: Optime!
    N: Mea soror estudea in Barcelona. Und tibi soror?
    V: Mea soror Mireia estudea quoque in Barcelona, und ego estudeo in Premià.
    N: Optime!! Quoque estudeo in premià!
    V: Optime!! Vale nora!
    N: Vale victor!

    Enviem això que és el que ens ha donat temps a fer a classe. Està bé? L’hem d’ampliar més?
    Vale 😀

  24. Margalida Capellà Soler Post author

    Silvina, crec que la teva professora de llatí, l’Anna, valorarà moltíssim el teu treball; però hauries de tenir en compte, entre d’altres, que el verb es conjuga. Per tant, la tercera persona del singular acaba en -t, etc. Els pronoms personals són: ego, tu, ille /illa, nos, vos, illi/illae. Si vols utilitzar el demostratiu hic en femení és haecErrando discitur! Endavant!

    Participeu avui també a Pipiatio Classica, un clam a favor dels estudis clàssics!

  25. Margalida Capellà Soler Post author

    Amanda, ara espero reconèixer-te. Saluda’m si saps qui sóc!
    Totes les diapositives estan bé, però no he entès l’última! En llatí i és et, ac, atque, -que.

  26. Margalida Capellà Soler Post author

    Optime, Alba! Si no el pots adjuntar a la galeria, em pots enviar el power corregit per correu.

  27. marcus

    m’ha semblat molt interesat lo de familia en aquella epoca i ara es important la familia es el mes voluos que tots els diners del mon
    es important tenir algu que te aprecie tens a la familia per lo per lo dolent

Deixa un comentari

L'adreça electrònica no es publicarà Els camps necessaris estan marcats amb *